Bilgi Edinme Hakkı, Demokratik Şeffaflık Ve Yerel Yönetimler

Yaşadığımız çağda bilgi, bilgi toplumu, bilgi edinme hakkı gibi kavramlar çoktan yaşamımıza girdi ve bunlar doğrudan yaşam kalitemizi, seçimlerimizi, geleceğimizi etkilemeye başladı. Sağlıklı ve doğru karar verebilmenin en temel koşulu doğru bilgiye erişim ve günümüz Türkiye’sinde bu hiç kolay değil. Medyanın tarafsızlığını yitirmesi, doğru haber kanallarına yapılan sansür ve erişim engelleri sağlıklı bilgiye ulaşım yollarının önünde duran engeller. Oysa çağımız artık bir iletişim çağı ortak kanıya göre.

Fransa’da bisiklet kullanımını araştırırken bulduğum bir internet portalı Avrupa’da yerel yönetimlerin ne düzeyde olduğunu ve bizim yerel yönetimlerimizin ne durumda olduğunu anımsattı. Paris Belediyesi’nin 2010 yılında başlattığı ve Paris ile ilgili tüm bilgilerin, verilerin ayrıntılı olarak halka açılmasını amaçlayan bir bilgi portalı: opendata.paris.fr. Kentle ve yerel yönetimle ( Paris Belediyesi ) ilgili öğrenmek istediğiniz bir konuyu en ince ayrıntılarıyla sunuyor kentlilere. Verilere ilgili konu yoluyla ulaşabildiğiniz  portalda yok yok. Yerel yönetim ve kamu finansmanı, yurttaşlık, ticaret ve turizm, kültür, çevre, hizmetler ve sosyal donanımlar, kamusal alan ve ulaşım türleri, kentçilik ve barınma ana temaları ile açılan portal ilgili linklere tıklayınca sizi engin bir veri dünyasına götürüyor. Belediyenin bütçeleri, nereye ne kadar ayrılmış, yaptığı geçmiş yatırımlar, yapacağı yeni yatırımlar, projeleri, projenin hangi aşamada olduğu ve ne zaman biteceği, ulaşım ile ilgili çok ayrıntılı veriler, metrolar, otobüsler, bisikletli ulaşım ağı Velib, bunlarla ilgili haritalar, cep telefonları için uygulamalar, duraklar, araç sayıları, trafik yoğunluğu, hangi bölgede ne yoğunlukta hava kirliliği olduğu; içinde kaybolup gideceğiniz bir veri kaynağı. Kentteki yeşil alanlar, korular, ormanlar, anıt ağaçların sayısı, hava durumu ile ilgili çok geniş haber linkleri, doğa yürüyüş rotaları, güzergâhlar üzerindeki konaklama yerleri, hangi mevsim yürümek gerektiğine değin öneriler. Kültür hayatı, müzeler, onların doluluk oranları, sergi salonları, sergiler. Veriler, veriler, veriler…!

Paris Belediyesi’nin toplantıları, aldığı kararlar, kim nasıl ve ne kadar oy vermiş, ilgili istatistikler, belediyenin toplantı takvimi, hangi tarihte hangi konu görüşüleceğine ilişkin bilgiler. “Sokağımda” başlıklı bir link var, yaşadığınız sokakta o gün bir belediye çalışması var mı ya da olacak mı, gibi ayrıntılar. Akla hayâle hiç gelmeyecek konularda bir veri dağarcığı evinizde bir tıkla elinizin altında. Üstelik bu bilgileri çeşitli dosya türleri olarak indirmek ve bunları ticari olmamak koşuluyla paylaşmak da serbest. Seçtiğiniz yerel siyasetçinin ya da yöneticinin ne yaptığını, nasıl yaptığını izlemek için çok önemli bir demokratik araç. Demokratik şeffaflık mı arıyorsunuz, burada var. Doğru ve yalan olmayan bilgi mi arıyorsunuz, burada var. Bunlar günümüzde siyasetçileri denetlemek ve onları yönlendirmek için en önemli demokratik araçlar.

Sayfada gezindikten sonra insan ülkesini ve ülkemizdeki siyasetçileri anımsamadan yapamıyor. Böylesi projeleri olan yerel yöneticiler ne zaman yeşerecek ülkemizde diye üzülüyor. Böyle bilgi kaynaklarının yaşadığımız kentlerde yaratılması için daha kaç zaman gerekir, bilmiyorum. Ama “ yeni nesil belediyecilik anlayışı” diyen siyasetçilerin bunları programlarına somut projeler ile koymaları hayata geçirmeleri gerekiyor. İnsana saygı, seçmene saygı, demokratik katılımcılık, şeffaflık bunu gerektiriyor. Seçtiğimiz siyasetçileri ve uygulamalarını izlemek, onları doğru işler yapmaya yöneltmek için biz seçmenlere de önemli görevler düşüyor. Türkiye’de seçimler oluyor, seçtiğimiz yöneticiler bildiği gibi yönetiyor, seçimde verdikleri sözleri tutuyor mu, yoksa tam tersini mi yapıyor; bunları biz yurttaşlar olarak yakından izlemiyoruz. Bu süreçleri çok çabuk unutuyoruz.  Bunun için alınan kararları bilmemiz, projeleri izlememiz, gerekli eleştirileri ve itirazları yapmamız gerekiyor. Bunları da ancak doğru ve sağlıklı bilgilerle, verilerle yapabiliriz. Yaşadığımız kentte yerel yönetimlerin attığı her adımı izlemek, projelerinin neye ve kime hizmet ettiğini anlamak ve ona göre tavır koymak gerekiyor. Bir tür “gölge belediye yönetimi” gibi sivil oluşumlar öngörmek ve yaratmak gerekiyor.

Demokratik yönetim, şeffaflık, açık toplum konularında dünyadaki yerimiz çok gerilerde. Geleceğin siyasetçileri yaptıklarını halktan saklayan, gizleyen siyasetçilerden değil onları halkla paylaşan temiz siyasetçiler olmak zorundadır. Yoksa demokrasiyi hiçbir zaman gerçek anlamda yaşayamayacağız.

                                                                        31 Aralık 2019