Aydın İli, Bisiklet ve Kent içi Ulaşım

Aydın ili, Bisiklet Kullanımı ve Kent İçi Ulaşım

         Günümüz kentleri, “çağdaş” yaşamın getirdiği birçok sorunla karşı karşıya ve yerel yönetimler insanların günlük yaşamını kolaylaştırmakta çoğu zaman yetersiz kalıyorlar. Kentlerdeki öncelikleri ne yazık ki imara ve imar rantına yönelik bir siyasete dayalı. Tüm yerel yönetimler olmasa da büyük çoğunluğu böyle.

         Kentlerdeki oransız nüfus artışı var olan sorunları artırıyor. Soluduğumuz havanın kirliliğinden ulaşıma bir dizi sorunların çözümünü güçleştiriyor.

         Bunlar içinde kent içi ulaşım ve trafik bizi en çok rahatsız ( hatta hasta eden ) eden sorunların başında geliyor. Kentlerde bir yerden bir yere gitmek sürekli artan araç sayısı ve yarattıkları trafik sorunları nedeniyle bir işkenceye dönüşmüş durumda. Otomobillerin çokluğundan kentlerimiz adeta bir demir yığınına döndü. Trafikte yitirilen zaman, bunun yarattığı stres, çevre kirliliği, olayın maliyeti vb. etmenler göz önüne alındığında bu oldukça ağır bir bedel ortaya çıkarıyor. Özellikle sağlık alanında.  Bir insanın 15 m3 ihtiyacı olan günlük temiz havayı bir otomobil 10 dk. içinde tehlikeli hale getirdiğine göre olayın sağlık boyutu ürkütücü*. Otomobil kullanmadan kent içi trafik gereksinimlerimizi karşılamak mümkün ve bunu bisiklet ile karşılamak sayısız yarar sunuyor.

         Kent içi ulaşım sorununu çözmek için birçok çağdaş kent bisiklete yatırım yapıyor ve otomobil kullanımının yol açtığı sorunları bu şekilde hafifletmeye ve çözmeye çalışıyor. Buradaki yatırımlar milyon dolar ve avro ile ifade ediliyor. Hollanda, Danimarka vb. ülkelerdeki bisiklet dostu kentler bu alanda başı çekiyorlar. Bunlar arasında Fransa’nın başkenti Paris’te 11 yıl önce uygulamaya konan Velib sistemi ( bisiklet ve özgürlük sözcüklerinden türetilmiştir ) Aydın’da böyle bir sistem kurulabilir mi sorusuyla bu yazının konusu olmuştur.

         Paris’in kadın belediye başkanı Anne Hidalgo’nun en önemli projeleri arasında yer alan ve Paris’i 2020 yılında Avrupa’nın bisiklet başkenti yapmayı hedefleyen bu proje 2007 yılında uygulamaya konmuş. Artan talep üzerine geliştirilmiş ve yaygınlaşması sağlanmış. İnsanları otomobillerinden vazgeçirmeyi ve çevreci, sağlıklı ve ekonomik bir ulaşım aracı olan bisikleti kullandırmayı amaçlayan projenin ulaştığı rakamlar oldukça çarpıcı ve heyecan verici.

Velib abone sayısı, 2018 itibariyle 300 000’e ulaşmış. Her 300 metrede bir olmak üzere 1800 bisiklet istasyonu kentin her tarafına kurulmuş. Mobil telefonlara indirilen uygulama sayesinde evinizden çıkmadan önce en yakın istasyonu ve kullanıma hazır bisiklet sayısını öğrenerek zaman kaybetmeden bisikletle gideceğiniz yere ulaşıyorsunuz. Günde 105.000 defa kullanılan etkin bir ulaşım aracı ve sisteminden söz ediyoruz. Şu ana kadar Paris’de günde 238.000 km. kat edilmiş. Parislilerin hizmetine sunulan 20 000 bisiklet ( ki bunlar içinde elektrikli olanları da yeni yeni monte edilmiş ) söz konusu.  Dakikada 75 bisiklet kiralanmış. Abone kartınızı sisteme okutuyorsunuz, bisikletiniz hazır ve güvenli bisiklet yollarında gideceğiniz noktaya pedal basıyorsunuz, en yakın bir başka istasyonda bisikleti park ederek bırakıyorsunuz. Çevreyi kirletmek yok, çocuklarımızın soluduğu havayı kirletmek yok, gürültü kirliliği yok, gideceğiniz yere doğru pedala bastıkça sağlığınıza yaptığınız katkı ve etki heyecan verici, trafik stresi yok. Üstelik, ilk 30 dakikalık kullanım ücretsiz. Klasik yıllık abone ücreti 2019 yılı itibarıyla 37 avro. 14-26 yaş arasındaki öğrencilere ayrıca 10 avro indirim yapılıyor. Ayrıca, bu sistemin bakımını sağlamak üzere 315 kişi istihdam edilmiş. Rüya gibi bir model!

Projenin en önemli ayağı olan kent içinde kullanılan bisiklet yolları 700 kilometreden fazla ve Paris Belediyesi bu yolların uzunluğunu 2020 yılı sonunda 1400 kilometreye çıkarmayı hedefliyor. Bu sistemi geliştirmeyi amaçlayan Paris Belediye başkanı Anne Hidalgo bunun için 63 milyon avroluk bir bütçe ayırmış. Evet, yanlış okumadınız; bisikleti kent içi trafiğine bütünleştirmek ve kullanımını yaygınlaştırmak için 63 milyonluk bir proje. Şu ana kadar yapılan yatırımların payı yok bu rakamda.  

Aydın’daki kent içi ulaşım sorunu da günden güne artıyor ve şimdiden çekilmez hale gelmeye başladı. Mutlaka daha çevreci, daha sağlıklı ve daha ekonomik ulaşım araçlarını kent içi ulaşımda öngörmek ve bunlar içinde bisikleti kentsel trafiğe entegre etmek gerekiyor. Kentimizin bisikletli ulaşım konusundaki en önemli kozu bir ovada yani düz alanda kurulmuş olmasıdır.  Bu alanda Büyükşehir Belediyesi öncü olmalı bisikletli ulaşımı Aydınlıların gündemine getirmelidir. Bunu çocuklarımızın, gelecek kuşakların sağlıklı bir çevrede yaşaması ve sağlıklı yaşam tarzını öğrenmesi, benimsemesi için yapmalıdır. Şu ana kadar bisiklet konusunda bir proje ve niyetini görmediğimiz Aydın Büyükşehir Belediyesi’nin konuya ciddi bir şekilde eğilmesi ve gündemine alması en büyük dileğimizdir. Geleceğin Aydın’ını planlamada bisikletli ulaşımı ve bisikleti öngörmemek Büyükşehir belediyesi için çok önemli bir stratejik eksiklik olacaktır.

Bisikleti yaygınlaştırmak ve her yaşta kullanımını artırmak için yapılacak çok şey var kuşkusuz. Bunlar içinde yerel yönetime düşen roller olduğu gibi bisiklet kullanıcılarının da yapması gerekenler var.

Aydın Büyükşehir Belediyesi bu amaçla kapsamlı politikalar geliştirmelidir:

1.    Belediye kendi bünyesinde, ulaşım daire biriminde bisiklet ve bisikletli ulaşımla ilgili bir birim kurmalıdır. Bu alanda neler yapılabileceği üzerine kafa yoran, projeler üreten bir birimden söz ediyoruz. Bisiklet ile ilgili projelere Avrupa Birliği’nin ciddi destekleri olduğu unutulmamalıdır.

2.    Bisikleti kent içi ulaşım aracı olarak başarıya ulaştırmış dünyadaki diğer kentleri, örnekleri incelemesi, o kentleri ziyaret etmesi ya da onları Aydın’a davet ederek inceleme yaptırması yapılacaklar konusunda Büyükşehir Belediyesi’nin önünü açacaktır. Paris’e gitmeye gerek yok, İzmir’de de CHPli Büyükşehir Belediye başkanı Aziz Kocaoğlu böyle bir sistemi, Bisim’i kurdu 2013 yılında. Bu konuda bir çalıştay bile yapılabilir ve belediye bunu konunun ilgili taraflarıyla rahatlıkla gerçekleştirebilir.

3.    Bisikleti yaygınlaştırmak yalnızca bisiklet yolu yapmakla olmaz. Bisiklet yollarının bir parçasını oluşturduğu bir ciddi projeyle konuyu ele almak gerekir.

4.    Doğu batı ekseninde demiryoluna paralel bir bisiklet yolu insanları araçlarına ihtiyaç duymadan kent merkezine taşıyabilir. Aydın’da birkaç bin kişinin bisikleti ile işine gitmesi az şey midir? Aynı şekilde güneyden kuzeye bir ana eksen bisiklet yolu da Büyükşehir Belediyesi’nin rahatlıkla başarabileceği bir yatırımdır. Böyle bir bisiklet yolu, Tabakhane Deresi’nin bir kıyısına viyadük şeklinde yapılabilir.

5.    Yine, Büyükşehir belediyesi bisiklet kullanımını teşvik edici uzun gezi rotaları da öngörebilir, planlayabilir. Örneğin, Çakırbeyli’ye bir bisiklet yolu Aydınlılara farklı bir gezi ve spor seçeneği sunacaktır. Aynı şekilde, Büyük Menderes Nehri’ne paralel bisiklet gezi yolları vb. projeler geliştirilebilir. İlçe belediyeleri ile işbirliği içinde bir ortak proje ile Ortaklar’dan Kuyucak’a bir bisiklet yolunun yapılması kentimize yapılacak en büyük yatırım olabilir.

Bisiklet kullanıcılarının da bu amaçla yapması gerekenler vardır kuşkusuz. Kentimizdeki Bisikletliler Derneği, farklı bisiklet grupları önemli etkinlikler yapmakta, farkındalık turları düzenlemekte ve bisikletin yaygınlaşması için çabalamaktadırlar.

Bisikleti kent içi trafik sistemine sokmak için daha kapsamlı çalışmalar da yapmak gerekir. Günümüzde hiçbir erk ya da makam hiçbir hakkı ya da özgürlüğü kendiliğinden bize sunmamaktadır. Mutlaka mücadele etmek gerekiyor. Bisikleti ve bisiklet kullanımını gündemde tutmak için:

-      Öncelikle geniş kapsamlı bir bisiklet çalıştayı ivedilikle yapılmalı ve yapıcı kararlar ile konuyu gündeme taşımalıdır. Aydın’daki bisikletle ilgili kamuoyu bunu yapacak güçtedir.

-      Bisiklet ile ilgili imza kampanyaları, açık hava buluşmaları, konferans, panel vb. etkinlikleri ardı sıra planlayarak sürekli hale getirmeli ve sonuç alıncaya kadar mücadele edilmelidir. Bu konuda yerel ve ulusal basından da yararlanmak gerekir. Kentimizdeki yerel ve bölgesel TV kanallarında bisikleti sürekli gündemde tutup tanıtacak mini videolar hazırlanabilir, Aydınlılarla kısa röportajlar yapılarak bu konudaki talepleri doğrudan ve sürekli olarak yerel makamlardan yinelenebilir.  Böylece, yerel yönetim üzerinde de bir pozitif baskı oluşturmak mümkün olacaktır.

Kullanımının günden güne arttığını gördüğümüz bisikletin günlük yaşamımızın bir parçası haline gelmesi kısa zamanda olacak bir konu değildir. Ama bu konuda, yerel yönetime, özellikle de Büyükşehir belediye başkanımız sayın Özlem Çerçioğlu’na önemli bir görev düşmektedir. Bisiklet konusunu gündeme taşıması ve gelecek kuşaklar için bu alanda yatırımlar yapması için çok önemli argümanları vardır. Artık günümüzde gittikçe aşırı kalabalık hale gelen kentlerimizde lüks arabalara kurulup kent içi ulaşımı sağlamak mümkün değildir. Soluduğumuz temiz hava, insanların sağlığı önde gelmektedir. Çocuklarımıza temiz ve çevreci bir ulaşım aracı olan bisikleti günlük yaşamlarında etkin bir şekilde kullanmayı öğretmek, benimsetmek biz anne babaların öncel görevleri olmalıdır. Oy vererek seçtiğimiz siyasetçilerden bu alanda çalışma ve yatırım yapmalarını talep etmek havası en kirli olan kentler içinde ilk sırada yer alan Aydın için ayrı bir öneme sahiptir.


                                                                                              15 Ekim 2019

Osman Saçıkara

Bir bisiklet kullanıcısı

*cevreonline.com